Para ve raporlama
- Yetkilendirilmiş tahsilat hesabı (authorised collection account): Kiranın, mülk sahibinin yazılı tahsilat yetkisi kapsamında yöneticinin bildirdiği hesaba yatırılması. Tahsilat mülk sahibi adına kaydedilir; onaylı giderler ve hizmet bedeli ayrıldıktan sonra kalan tutar mülk sahibine gönderilir ve her kalem hesap özetinde görünür. İngilizce metinlerde geçen “escrow” ya da “trust account” bundan farklıdır: orada fonlar ayrı bir hukuki yapıda tutulur. StayIstanbul escrow ya da emanet hesabı sunmuyor.
- Aylık hesap özeti (owner statement): Bir ayda tahsil edilen kira, ödenen giderler, kesilen yönetim ücreti ve mülk sahibine aktarılan net tutarı satır satır gösteren belge.
- Tahakkuk (accrual): Bir alacağın ya da borcun hesaben doğduğu an; ödemenin fiilen yapıldığı an olan tahsilattan farklıdır. Örneğin yönetim ücretinin “tahsil edilmeyen ayda tahakkuk etmemesi”, o ay için borcun hiç doğmaması demektir.
- Döviz alım belgesi (DAB, foreign-exchange purchase document): Bankanın, bir müşteriden döviz satın aldığını ya da müşteri adına Türk lirasını dövize çevirdiğini gösteren belge. Kira gelirinin yurt dışına gönderilmesi için kanunen aranmaz; transfer, bankalar aracılığıyla serbesttir (32 sayılı Karar). DAB’ın zorunlu olduğu yer, Türkiye Cumhuriyeti ile vatandaşlık bağı bulunmayan bir alıcının tapu işlemidir: belge banka tarafından tapu müdürlüğüne gönderilmeden başvuru yapılamaz.
- Aynen yansıtma (pass-through): Üçüncü kişiye ödenen bir masrafın (noter, harç, usta faturası) üzerine hiçbir ek eklenmeden aynı tutarla mülk sahibine yansıtılması.
- E-fatura / e-arşiv fatura (e-invoice): Vergi Usul Kanunu kapsamında elektronik düzenlenen fatura; kâğıt faturayla aynı hukuki değere sahiptir ve GİB sisteminde saklanır.
Sözleşme ve kiracı
- Depozito (güvence bedeli, deposit): Kiracının, kira borcu ve hasar riskine karşı verdiği teminat; konutta en çok üç aylık kira (TBK m. 342).
- Kefil (guarantor): Kiracının borcunu ödememesi hâlinde ödemeyi üstlenen üçüncü kişi; geçerliliği için azami tutar, tarih ve müteselsil ifade el yazısıyla yazılır (TBK m. 583).
- Tahliye taahhütnamesi (eviction undertaking): Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği, kiralananın tesliminden sonra düzenlenen belge (TBK m. 352/1).
- Giriş envanteri (move-in inventory): Kiracı taşınmadan hemen önce düzenlenen, mülkün durumunu, eşya listesini ve sayaç değerlerini fotoğraflarla tespit eden tutanak. Çıkışta (move-out) aynı belgeyle karşılaştırılır; hasar ve depozito mahsubunun dayanağıdır.
- TÜFE (tüketici fiyat endeksi, CPI): TÜİK’in her ay açıkladığı fiyat endeksi; konut kirasında yıllık artışın üst sınırı, bu endeksin on iki aylık ortalamalarındaki değişimdir (TBK m. 344).
- Temerrüt (default): Borcun vadesinde ödenmemesi; konut kirasında kiraya veren en az otuz günlük yazılı süre verir (TBK m. 315).
- Arabuluculuk (dava şartı, mediation): Kira uyuşmazlığında dava açmadan önce zorunlu olan, tarafların bir arabulucu önünde anlaşmayı denediği süreç (6325 sayılı Kanun m. 18/B).
- Tapu senedi (title deed): Taşınmazın malikini, ada/parsel ve bağımsız bölüm bilgisini gösteren, Tapu Müdürlüğünce düzenlenen belge; kiraya verme, vekâlet ve satış işlemlerinin başlangıç belgesidir.
- Vekâletname (power of attorney): Bir kişiye başkası adına belirli hukuki işlemleri yapma yetkisi veren, noterde ya da yurt dışında Türk konsolosluğunda düzenlenen belge; yalnız içinde yazılı işler için geçerlidir. Bir avukata yetki devredebilmesi için “tevkil” yetkisi ayrıca yazılır.
- İhtarname (formal notice): Bir borcun ödenmesi ya da bir yükümlülüğün yerine getirilmesi için karşı tarafa genellikle noter aracılığıyla gönderilen yazılı uyarı; kira gecikmesinde otuz günlük sürenin başladığını belgeler (TBK m. 315).
Vergi ve sigorta
- Gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ, income from immovable property): Gelir Vergisi Kanunu’nda kira gelirinin adı (GVK m. 70).
- Götürü gider (lump-sum expense): Beyanda belge aranmadan, istisna sonrası hasılatın yüzde 15’inin gider sayılması; yöntemi seçen iki yıl geçmeden gerçek gidere dönemez ve hakları kiraya verenler bu yöntemi kullanamaz (GVK m. 74).
- Stopaj (vergi kesintisi, withholding): Ödemeyi yapanın, vergiyi kaynağında kesip vergi dairesine yatırması. Kiracı GVK m. 94’te sayılanlardan biriyse kira ödemesinden yüzde 20 kesilir; mülkün konut olarak kullanılması bu yükümlülüğü kaldırmaz. Kiracı gerçek kişiyse kesinti yoktur (GVK m. 94/5-a).
- Dar mükellef (non-resident taxpayer): İkametgahı Türkiye’de bulunmayan ve bir takvim yılında Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturmayan, yalnız Türkiye’de elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilen kişi (GVK m. 4, m. 6).
- DASK (zorunlu deprem sigortası, compulsory earthquake insurance): 6305 sayılı Kanun’la zorunlu kılınan, binayı deprem hasarına karşı belirli bir teminata kadar sigortalayan yıllık poliçe.
- Aidat (ortak gider payı, building dues): Kat mülkiyetinde ortak yerlerin işletme, bakım ve onarım giderlerine kat maliklerinin katılma payı (634 sayılı Kanun m. 20).
Kaynaklar
Bu kavramların bir hesap özetinde nasıl göründüğünü örnek üzerinden görmek isterseniz: Aylık akış
İlgili rehberler
Bu bir hukuki tavsiye değildir. Rehberler genel bilgi amaçlıdır; mevzuat ve tutarlar değişebilir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da vergi uzmanına danışın.