Para ve raporlama
- Emanet hesabı (escrow): Kiranın doğrudan mülk sahibine değil, yönetici konumundaki üçüncü kişinin ayrı tuttuğu hesaba yatırılması; giderler buradan ödenir, kalan sahibe aktarılır. Türk hukukunda vekâlet ilişkisi içinde tutulan bir hesaptır; her kalem hesap özetinde görünür.
- Aylık hesap özeti (owner statement): Bir ayda tahsil edilen kira, ödenen giderler, kesilen yönetim ücreti ve mülk sahibine aktarılan net tutarı satır satır gösteren belge.
- Tahakkuk: Bir alacağın ya da borcun hesaben doğduğu an; ödemenin fiilen yapıldığı an olan tahsilattan farklıdır. Örneğin yönetim ücretinin “tahsil edilmeyen ayda tahakkuk etmemesi”, o ay için borcun hiç doğmaması demektir.
- Döviz alım belgesi (DAB): Bankanın, bir müşteriden döviz satın aldığını ya da müşteri adına Türk lirasını dövize çevirdiğini gösteren belge. Yurt dışına transferde ve yabancıların tapu işlemlerinde kullanılır.
- Pass-through (aynen yansıtma): Üçüncü kişiye ödenen bir masrafın (noter, harç, usta faturası) üzerine hiçbir ek eklenmeden aynı tutarla mülk sahibine yansıtılması.
- E-fatura / e-arşiv fatura: Vergi Usul Kanunu kapsamında elektronik düzenlenen fatura; kâğıt faturayla aynı hukuki değere sahiptir ve GİB sisteminde saklanır.
Sözleşme ve kiracı
- Depozito (güvence bedeli): Kiracının, kira borcu ve hasar riskine karşı verdiği teminat; konutta en çok üç aylık kira (TBK m. 342).
- Kefil: Kiracının borcunu ödememesi hâlinde ödemeyi üstlenen üçüncü kişi; geçerliliği için azami tutar, tarih ve müteselsil ifade el yazısıyla yazılır (TBK m. 583).
- Tahliye taahhütnamesi: Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği, kiralananın tesliminden sonra düzenlenen belge (TBK m. 352/1).
- Giriş envanteri (move-in inventory): Kiracı taşınmadan hemen önce düzenlenen, mülkün durumunu, eşya listesini ve sayaç değerlerini fotoğraflarla tespit eden tutanak. Çıkışta (move-out) aynı belgeyle karşılaştırılır; hasar ve depozito mahsubunun dayanağıdır.
- TÜFE (tüketici fiyat endeksi): TÜİK’in her ay açıkladığı fiyat endeksi; konut kirasında yıllık artışın üst sınırı, bu endeksin on iki aylık ortalamalarındaki değişimdir (TBK m. 344).
- Temerrüt: Borcun vadesinde ödenmemesi; konut kirasında kiraya veren en az otuz günlük yazılı süre verir (TBK m. 315).
- Arabuluculuk (dava şartı): Kira uyuşmazlığında dava açmadan önce zorunlu olan, tarafların bir arabulucu önünde anlaşmayı denediği süreç (6325 sayılı Kanun m. 18/B).
Vergi ve sigorta
- Gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ): Gelir Vergisi Kanunu’nda kira gelirinin adı (GVK m. 70).
- Götürü gider: Beyanda belge aranmadan, istisna sonrası hasılatın yüzde 15’inin gider sayılması (GVK m. 74).
- Stopaj (vergi kesintisi): Ödemeyi yapanın, vergiyi kaynağında kesip vergi dairesine yatırması; işyeri kirasında yüzde 20 (GVK m. 94). Konut kirasında gerçek kişi kiracı stopaj yapmaz.
- Dar mükellef: Türkiye’de yerleşik olmayan, yalnız Türkiye’de elde ettiği gelir üzerinden vergilendirilen kişi (GVK m. 6).
- DASK (zorunlu deprem sigortası): 6305 sayılı Kanun’la zorunlu kılınan, binayı deprem hasarına karşı belirli bir teminata kadar sigortalayan yıllık poliçe.
- Aidat (ortak gider payı): Kat mülkiyetinde ortak yerlerin işletme, bakım ve onarım giderlerine kat maliklerinin katılma payı (634 sayılı Kanun m. 20).
Kaynaklar
Bu kavramların bir hesap özetinde nasıl göründüğünü örnek üzerinden görmek isterseniz: Aylık akış
İlgili rehberler
Bu bir hukuki tavsiye değildir. Rehberler genel bilgi amaçlıdır; mevzuat ve tutarlar değişebilir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavire danışın.